(100g-500g-1Kg) Thuỷ Xương Bồ (Bồ Bồ), thái lát loại 1

1. Tính vị

Vị cay, tính ôn, không độc.

2. Quy kinh

Quy vào kinh Tâm và Vị. Một số tài liệu ghi chép vị thuốc xương bồ quy vào kinh Tâm và Can hoặc Tâm và Bàng quang.

Dược liệu có tác dụng hòa vị, hóa thấp, ninh thần, khai khiếu và trục đờm

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

• Xương bồ giúp phân tiết dịch tiêu hóa và ngăn chặn quá trình lên men không bình thường trong dạ dày và ruột. Bên cạnh đó, dược liệu còn có tác dụng làm giảm căng thẳng của cơ trơn ruột.
• Thạch xương bồ và thủy xương bồ đều có tác dụng sát trùng và ức chế một số vi khuẩn gây bệnh ngoài da.
• Thuốc sắc từ dược liệu có tác dụng an thần, gây ngủ và chống co giật.
• Dầu bay hơi từ xương bồ có tác dụng làm giảm kích thích của Ephedrine đối với hệ thần kinh trung ương. Ngoài ra thuốc sắc còn có tác dụng kéo dài hoạt động của thuốc Barbiturate.
• Tinh dầu từ dược liệu có tác dụng hạ thân nhiệt đối với chuột trắng thực nghiệm.
• Thực nghiệm trên chuột cho thấy, dùng thuốc ở liều lượng lớn có thể dẫn đến co giật và chết.

– Tác dụng của thủy/ thạch xương bồ theo Đông Y:

• Công dụng: Hóa thấp, hòa vị, ninh thần, khai khiếu, tẩy uế, trục đờm, tuyên khí.
• Chủ trị: Suy nhược thần kinh, phong tê thấp, tiêu hóa kém, trẻ con bị nóng sốt, ăn không ngon, hồi hộp, khó thở, điếc tai, ù tai, đau đầu,…

4. Cách dùng – liều lượng

Xương bồ được sử dụng ở dạng hoàn tán, thuốc sắc hoặc dùng đắp ngoài. Liều dùng 5 – 10g/ ngày (khô), nếu dùng tươi thì gấp đôi liều lượng. Hiện nay trên thị trường còn có một số chế phẩm chứa xương bồ ở dạng thuốc viên, cao lỏng và siro.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc xương bồ

Vị thuốc xương bồ được sử dụng để chữa chứng đau dạ dày, mất ngủ, thận hư yếu, ho lâu ngày không khỏi

1. Bài thuốc trị chứng lỵ cấm khẩu

• Chuẩn bị: Đông qua nhân 15g, cuống lá sen (hà diệp đế), trần mễ, phục linh và trần bì mỗi vị 12g, thạch xương bồ 6g, nhân sâm 2g, đơn sâm 12g, thạch liên tử 12g, xuyên hoàng liên 5g.
• Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.

2. Bài thuốc trị chứng đau, đầy vùng thượng vị do trúng hàn khí trệ

• Chuẩn bị: Chế hương phụ 12g, mộc hương và thạch xương bồ mỗi vị 6g.
• Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 lần.

3. Bài thuốc trị chứng sốt cao gây hôn mê do đàm mê tâm khiếu

• Bài thuốc 1: Hoàng cầm, xương bồ, hậu phác và tô diệp mỗi vị 6g, tỳ bà diệp, phán bán hạ, trúc nhự mỗi vị 10g, hoàng liên 3g, lô căn 15g. Đem các vị sắc lấy nước uống.
• Bài thuốc 2: Uất kim 5g, liên kiều 10g, thạch xương bồ tươi 3g, sơn chi (sao) 6g, hoạt thạch 12g, cúc hoa 5g, ngọc xu đơn (bột thành phẩm) 1.5g, gừng tươi (giã lấy nước) 6 giọt, trúc lịch 10g, ngưu bàng tử 10g, đơn bì 6g, trúc diệp 10g. Để ngọc xu đơn riêng, đem các vị khác sắc lấy nước và hòa với ngọc xu đơn uống.

4. Bài thuốc trị trẻ em trí lực phát triển kém

• Chuẩn bị: Nhân sâm, bổ cốt khí, viễn chí, đậu khấu, thạch xương bồ và sữa bột cacao.
• Thực hiện: Chế thành bánh cho trẻ em, dùng 10 – 15g/ 2 lần/ ngày liên tục trong vòng 14 ngày.